Гнуткія навыкі можна натрэніраваць: Ганна вучыцца даваць зваротную сувязь

Уявіце Ганну. Яе толькі што прызначылі цімлідам. Яна добра ведае сваю справу, калегі яе любяць, а яшчэ яна прачытала пару кніг пра кіраванне.

У аўторак распрацоўшчык з яе каманды здае задачу на два дні пазней і нікога пра гэта не папярэджвае. Ганна разумее, што мусіць нешта сказаць. Яна чытала пра зваротную сувязь: гаварыць канкрэтна, абмяркоўваць паводзіны, прапаноўваць наступны крок. Але ў той момант у яе атрымліваецца толькі: «Табе трэба быць больш праактыўным».

Ён ківае. Яна ківае. Нічога не мяняецца.

Гэта знаёма амаль кожнаму, хто хоць раз кіраваў камандай, праектам ці нават групавым заданнем. Ведаць, як выглядае добрая зваротная сувязь, — адно. Спакойна сказаць гэта патрэбнымі словамі жывому чалавеку — зусім іншае. Другое прыходзіць толькі з практыкай, а практыкі большасці з нас якраз і не хапае.

Гнуткія навыкі шмат у чым падобныя да мовы. Яны растуць ад кароткіх рэгулярных заняткаў, шчырых выпраўленняў, новай спробы і напаміну праз некалькі дзён, пакуль думка яшчэ не забылася. Давайце правядзём з Ганнай адзін тыдзень і паглядзім, як гэта можа выглядаць у pimReader.

Дзень 1. Ганна кажа, чаму хоча навучыцца

Увечары Ганна адкрывае Спытаць у ШІ, націскае плітку Дапамажы мне вывучыць ... і дапісвае фразу:

Дапамажы мне навучыцца даваць калегам канструктыўную зваротную сувязь. Я новы цімлід. Складзі, калі ласка, курс з 4 кароткіх урокаў з дыялогамі для практыкі.

Ёй не трэба шукаць па каталогах і параўноўваць курсы. Яна проста апісвае навык сваімі словамі.

Перш чым нешта планаваць, Настаўнік задае ёй некалькі пытанняў.

Што яна хоча палепшыць найперш: штодзённую зваротную сувязь, складаныя размовы пра памылкі, фармальныя ацэнкі ці культуру коўчынгу ў камандзе? Які стыль пасуе яе камандзе: прамы, падтрымлівальны, праз пытанні ці змешаны? Колькі часу яна рэальна можа выдзяляць штотыдзень? Ці шмат зваротнай сувязі ёй ужо даводзілася даваць?

Ганна адзначае штодзённую зваротную сувязь, праблемы з вынікамі і размовы пра памылкі, змешаны стыль паводле сітуацыі і 30–60 хвілін на тыдзень.

Гэтыя адказы важныя. План для новага цімліда з паўгадзінай на тыдзень павінен моцна адрознівацца ад плана для HR-менеджара, які рыхтуецца да штогадовых ацэнак. Чым шчырэйшыя адказы, тым карысней курс.

План: чатыры кароткія ўрокі

Праз хвіліну Ганна бачыць план: чатыры кароткія ўрокі, у кожнага ёсць сціслае апісанне, якое можна разгарнуць.

1. Асновы — што робіць зваротную сувязь канструктыўнай
2. Структура — мадэль SBI і іншыя простыя схемы
3. Падача — тон, добрыя пытанні і эмацыйныя рэакцыі суразмоўцы
4. Практыка — рэальныя сітуацыі, план дзеянняў і што рабіць потым

Ад пятнаццаці да трыццаці хвілін на ўрок, раз на тыдзень: якраз столькі часу, колькі, паводле яе слоў, у яе ёсць.

Бачыць увесь план загадзя вельмі дапамагае. Многія кідаюць самаразвіццё, бо не разумеюць, куды яно вядзе і колькі зойме. Тут Ганна ведае і тое, і другое. Калі б нешта не падышло, яна магла б папрасіць змен. Усё выглядае як трэба, таму яна зацвярджае план, і курс з'яўляецца ў яе раздзеле «Курсы».

Крок за крокам

У кожнага ўрока сваё меню: пачаць, прачытаць, папрактыкавацца, прайсці тэст, стварыць флэш-карты. Скончыўшы ўрок, Ганна адзначае яго пройдзеным, і бягучым становіцца наступны.

Праграма не залічвае ўрок толькі таму, што яна адкрыла кнігу ўрока ці здала тэст. Ганна сама вырашае, калі ўрок пройдзены, лепш за ўсё пасля таго, як паспрабавала навык з сапраўдным калегам. Дробязь, але дзякуючы ёй палоска прагрэсу застаецца сумленнай.

Дзень 2. Кніга ўрока, напісаная для яе

Ганна націскае Стварыць кнігу ўрокаў, і Настаўнік піша да першага ўрока кнігу на 23 старонкі. Яна напісаная для новага цімліда, які хоча хутка даваць штодзённую зваротную сувязь і спраўляцца з парай складаных размоў.

Унутры яна знаходзіць:

• чаму зваротная сувязь павінна тычыцца паводзін, а не асобы;
• просты ланцужок назіранне → наступствы → наступны крок;
• калі даваць зваротную сувязь: неўзабаве і сам-насам;
• чаму чалавеку трэба адчуваць сябе ў бяспецы, каб па-сапраўднаму пачуць;
• двухвілінны рытуал падрыхтоўкі да любой такой размовы;
• гатовыя фразы, якія можна ўжыць ужо заўтра.

У канцы ідуць практыкаванні. «Ты няўважлівы да дэталяў» — гэта пра паводзіны ці пра асобу? Перапішыце. Зрабіце канкрэтнай фразу «Табе трэба быць больш прафесійным». Спачатку заданні простыя, потым складанейшыя. Адказы да выніковай праверкі схаваныя, пакуль яна не напіша свае.

Адна з фраз вельмі падобная да яе ўласнага «будзь больш праактыўным». Ганна злёгку ўсміхаецца.

Кніга застаецца ў яе бібліятэцы, як любая іншая. Можна пазначыць закладкамі карысныя фразы, дадаць нататкі і перачытаць старонку перад важнай сустрэчай.

Дзень 3. Практыка, дзе памыляцца не страшна

Гэта самая важная частка.

Ганна націскае Практыка. Настаўнік просіць яе напісаць водгук, які яна магла б даць на гэтым тыдні. Яна піша так, як часта гавораць стомленыя і раздражнёныя людзі:

Ты паводзіў сябе непрафесійна на ўчорашнім дэма, і праз гэта ўся каманда выглядала дрэнна. Калі ласка, будзь уважлівейшы наступным разам.

Адказ ветлівы і прамы: «гэтая версія расплывістая і гучыць як асабісты выпад. Канкрэтная зваротная сувязь называе паводзіны, якія можна назіраць, іх наступствы і зразумелы наступны крок».

Потым ён паказвае, як гэта магло б гучаць: «На ўчорашнім дэма ты прапусціў слайд з вынікамі і ўжыў некалькі тэхнічных тэрмінаў без тлумачэнняў, таму ў заказчыкаў узнікла шмат удакладняльных пытанняў. Наступным разам, калі ласка, дадай двухвіліннае рэзюмэ…»

А затым просіць Ганну перапісаць яе ўласную фразу.

У жыцці ніхто не спыняе размову, каб растлумачыць, чаму вашы словы не спрацавалі. Вы бачыце рэакцыю і мусіце здагадвацца. Тут Ганна можа паспрабаваць дзесяць варыянтаў за дзесяць хвілін, і ніхто не пацерпіць.

Парада, калі захочаце паспрабаваць самі: пішыце тое, што сказалі б насамрэч, а не адказ з падручніка. Чым бліжэй тэкст да вашых сапраўдных звычак, тым больш вы з гэтага вынесеце.

Дзень 4. Кароткі тэст

У канцы ўрока Ганна праходзіць кароткі тэст: пяць пытанняў, частка з варыянтамі адказу, частка з адказам сваімі словамі. У адным трэба перапісаць фразу, над якой яна працавала напярэдадні.

Няправільныя адказы выглядаюць пераканаўча. Рыса характару стаіць побач з паводзінамі, якія можна назіраць, а «адразу, пры ўсёй камандзе» — побач з «неўзабаве, сам-насам і спакойна». Даводзіцца думаць.

Калі яна адпраўляе адказы, Настаўнік разбірае кожны, тлумачыць, што было амаль правільна, і падказвае, што рабіць далей: яшчэ трохі папрактыкавацца ці пераходзіць да другога ўрока.

Флэш-карты, каб не забыць

Большую частку трэнінгу людзі забываюць за некалькі дзён. Вось чаму семінары так часта амаль нічога не мяняюць.

Таму Ганна ператварае ключавыя ідэі ў флэш-карты. Настаўнік прапануе шэсць, і любую з іх можна прыбраць да захавання.

Карты трапляюць у Курсы → Завучваю, і інтэрвальнае паўтарэнне ў pimReader вяртае кожную незадоўга да таго, як Ганна б яе забылася. Тым самым спосабам тыя, хто вучыць мовы, запамінаюць тысячы слоў.

Праз тыдзень у яе чарзе паўтораў з'яўляецца пытанне «Што робіць зваротную сувязь „канкрэтнай“?». На яго сыходзіць дваццаць секунд. А ўдзень, на сустрэчы сам-насам з супрацоўнікам, Ганна апісвае, што адбылося, замест таго каб ацэньваць чалавека.

Дзень 5. Рэпетыцыя складанай размовы

Ёсць адна размова, якую Ганна ўсё адкладае. На мінулым тыдні яна адхіліла пул-рэквест старэйшага інжынера пры ўсёй камандзе, і ён яўна пакрыўдзіўся.

Яна вырашае спачатку яе адрэпетаваць. У новым чаце яна піша:

Ролевая гульня: ты Марк, старэйшы інжынер, які засмучаны, бо я адхіліла яго пул-рэквест пры ўсёй камандзе. Я яго новы цімлід і хачу патрэніравацца здымаць напружанне ў размове сам-насам. Пасля кожнай маёй рэплікі коратка падказвай, што ў мяне атрымліваецца і што варта палепшыць.

Спачатку Настаўнік пытаецца, наколькі моцна павінен рэагаваць Марк: у лютасці, засмучаны ці спакойны, але расчараваны. Ганна выбірае засмучаны. Марк пачынае:

«Я быў сапраўды агаломшаны, калі ты забракавала мой PR пры ўсіх. Было адчуванне, што ты мяне публічна адчытваеш».

Нават у сімуляцыі такое непрыемна чытаць, і менавіта таму рэпетыцыя карысная.

Ганна просіць прабачэння і прапануе разабраць рэв'ю разам, толькі ўдваіх. Марк застаецца ў ролі: «Дзякуй, што ты гэта сказала. Але ўсё адно было крыўдна, што гэта вынеслі на ўсіх, — я адчуў сябе безабаронным». Пад яго адказам з'яўляецца кароткая падказка: прызнаць яго пачуцці («Я бачу, што ты адчуў сябе безабаронным»), прапанаваць кароткі план размовы, пакуль не апраўдваць публічную адмову і прапанаваць канкрэтны наступны крок, напрыклад разам прайсціся па PR файл за файлам.

Калі даходзіць да сапраўднай размовы, складаныя словы Ганна ўжо аднойчы вымавіла. Лёгка ўсё адно не будзе, але размова праходзіць значна лепш, чым магла б.

Не толькі зваротная сувязь

Гісторыя Ганны пра зваротную сувязь, але той самы падыход працуе для большасці гнуткіх навыкаў:

• Публічныя выступы — адрэпетаваць даклад і адказаць на пытанні патрабавальнай аўдыторыі.
• Перамовы — патрэніравацца прасіць павышэння ў кіраўніка, які кажа: «З бюджэтам зараз цяжка».
• Актыўнае слуханне — пагаварыць з незадаволеным кліентам і высветліць, на што ён насамрэч скардзіцца.
• Уменне адмаўляць — навучыцца ветліва і цвёрда адмаўляцца ад лішняй работы.
• Вядзенне сустрэч — навучыцца вяртаць да сутнасці абмеркаванне, якое пайшло ўбок.
• Развязанне канфліктаў — адрэпетаваць напружаную размову з калегам, сябрам ці суседам.

Пачынаецца ўсё аднолькава: «Дапамажы мне вывучыць...», некалькі шчырых адказаў і пятнаццаць хвілін на тыдзень.

Калі не ведаеце, з чаго пачаць, выберыце навык, які падвёў вас апошнім: размову, якая прайшла горш, чым магла б. Звычайна менавіта яе і варта трэніраваць першай.

Дзве практычныя заўвагі

Вучыцца на сваёй мове. Настаўнік адказвае на роднай мове, указанай у pimReader. Каб урокі, тэсты і флэш-карты былі на вашай мове, выберыце яе роднай і адзін раз папрасіце Настаўніка ў наладах яго паводзін заўсёды адказваць на гэтай мове. Калі не хочаце, каб падчас чытання кнігі ўрока падсвечваліся словы, выключыце Падсвятленне незнаёмых слоў у наладах рыдара.

Адзнака прагрэсу. Урок лічыцца пройдзеным, калі вы яго адзначыце. Лепш за ўсё рабіць гэта пасля таго, як вы паспрабавалі навык з жывым чалавекам, а не проста прачыталі пра яго.